Ülkemizde
; üretim, istihdam ve ihracat potansiyeli oldukça varolan sektörlerden
biri de mobilyacılık sektörüdür. Türk mobilya endüstrisi genelde
çoğu geleneksel yöntemlerle çalışan atölye tipi, küçük ölçekli
işletmelerin ağırlıkta olduğu bir görünüme sahiptir. Buna karşın
özellikle son 15-20 yıllık süreçte küçük ölçekli işletmelerin
yanı sıra ve büyük ölçekli işletmelerin sayısı artmaya başlamıştır.
507 sayılı Esnaf ve
Sanatkarlar Yasası'na tabi, Ağaç İşleri Federasyonu'na kayıtlı
olarak mobilya işi ile uğraşan 550 bin küçük ve orta ölçekli
işletme üretim yapmaktadır. Sanayi Ticaret Odaları'na kayıtlı
üyelerin de bu grup içinde değerlendirilmesiyle bu sayı 600-650
bini bulmaktadır. Fabrikasyon üretim yapan firma sayısı ise
10 civarındadır.
Bununla birlikte sektörde
önemli bir miktar olmamasına karşın 2001 yılı itibariyle Türkiye'de
faaliyet gösteren yabancı sermayeli işletme sayısı 7'dir. Mobilya
sanayinin toplam imalat sanayi üretimi içindeki payı ise %1'dir.
Sektörün; finansman, hammadde ve yan sanayi mamülü temini, nitelikli
eleman, teknoloji, standart üretim, tasarım ArGe ve pazarlama
gibi sorunları bulunmaktadır. Türkiye'de mobilya üretimi ve
pazarlama belirli bölgeler civarında toplanmıştır. Önemli mobilya
üretim bölgelerinin toplam üretimdeki payları sırası ile; Ankara
%27.2 İstanbul %18.1, İzmir %9, Adana %9, Bursa %5,4 Eskişehir
%4,5, Kayseri %4.1'dir.
Görüldüğü
gibi bölgeler içinde Ankara ilk sırada yer almaktadır. Burada
küçük ve orta ölçekli mobilya üretimi yapan birçok işletme vardır.
Ancak bu işletmeler emek yoğun işletmeler olup, büyük ölçekli
üretim yapan az sayıda firma vardır. İkinci önemli üretim bölgesi
olan İstanbul'da ise mobilya üreticileri şehrin çeşitli kesimlerine
dağılmış durumdadır. Büyük ormanlık alanlara sahip olan ve bununla
birlikte ağaç sanayinin hızlı bir gelişme gösterdiği İnegöl
Bölgesi ise küçük ölçekli mobilya atölyelerine sahip bulunmakla
birlikte, mobilyacılık hızla gelişmektedir. Diğer önemli bölgelerden
Kayseri'de ise yoğunlukla, kanepeler, açılır-kapanır koltuklar
konusunda büyük potansiyeli olan bir bölgedir. Türkiye'de mobilya
üretiminde kullanılan teknoloji , Avrupa ülkeleri ile kıyaslandığında
oldukça geridir, emek yoğun mobilya üretimi yaygındır.
Son yıllarda birçok
işletmenin yeni yatırımlara teknolojiden yararlandıkları da
görülmektedir. Diğer taraftan sekötürde, ürün tasarımına gereken
önem verilmemekte ve bu konuya işletmeler yeterli bütçe ayıramamaktadır.
Mobilya tasarımcılarının yetiştirilmesine gereken ilginin gösterilmesi
ve istihdamlarının sağlanması, sektörün gelişimi açısından büyük
önem taşımaktadır.
Sektörde, az sayıda
firma dışında halen fabrikasyon üretime geçilmemesinin nedenlerinden
biri de tüketicinin bilinçlendirilmemesi ve mobilya sanayinde
üretimde standartlara uyulmamasıdır. Mobilya sekötür, işyeri
sayısı ve yarattığı istihdam ile önemli bir sektör olmasına
karşın ihracatımız içindeki payı oldukça düşüktür. Sektörün
toplam ihracat içindeki payı 2000'de %0.59 olarak gerçekleşmiştir.
Mobilya sektörünün gelişmesi ihracatının gelişmesine bağlıdır.
Türkiye'nin mobilya ihracatı 1981 yılında 11 milyon dolar iken
1995 yılında 63 milyon dolar, 2000 yılında ise 163.2 milyon
dolara yaklaşmıştır. Ancak ihracatın değeri varolan potansiyelin
çok altındadır. Sektördeki firmaların küçük bir kısmı doğrudan
ihracat yaparken, büyük bir kısmı, diğer firmalar ve özellikle
yurt dışı taahhüt işleri yapan müteahhitlik firmaları aracılığıyla
ürünlerini ihraç etmektedir.
2000 yılında mobilya
ithalatı 181 milyon dolara ulaşmıştır.
Türkiye'nin mobilya
ithalatı yaptığı ülkelerin başında İtalya gelmektedir. 2000
yılı itibariyle İtalya'dan 59.3 milyon dolarlık mobilya ithal
edilmiş olup; İtalya'nın mobilya ithalatımızdaki payı %33'dür
(DTM).
Dünyanın en büyük
üreticisi ve ihracatçısı konumundaki İtalyan mobilyalarının
Türk pazarında kabul görmesi, Türkiye'de de kaliteli ve gösterişli
mobilyayı tüketebilecek geniş bir kesimin varlığını ortaya koymaktadır.
DTM verilerine göre 2000 yılı itibariyle mobilya ithalatı yaptığımız
diğer ülkeler arasında ise Almanya (%20), Fransa (%12.7), ABD
(%8), İngiltere(%3), İspanya (%2.7)'dır.
Finansal Forum -
21 Aralık 2001