Anadolu'nun kuzeyi, batısı ve güneyi denizle çevrilidir. Bu yüzden aynı mevsim içinde farklı iklim koşulları egemendir. Yarımadanın güneyinde ve batısında, Akdeniz ikliminin yazları sıcak ve kurak, kışları ılık ve yağışlı etkileri görülür. Rutubetli güney ve güneybatı rüzgarlarının egemen olduğu bu bölgenin iklim düzeni, kademeli hafiflemeyle İstanbul'a kadar uzanır. Akdeniz ve Karadeniz bölgelerinin, kıyıya paralel sıradağlarla iç kesimlerinin sınırlanması, iklim koşullarının karayı etkilemesinde önemli rol oynamaktadır. Bu önemli rol, yalnızca sıradağların denize bakan eteklerinde iklimin belirgin özelliklerinin yaşanmasına olanak tanımaktadır. Oysa Ege Bölgesi, kıyıya dik inen yükseltiler ve vadiler nedeniyle, Akdeniz ikliminin iç kesimlere kadar sokulabilmesine olanak sağlamıştır. Kuzey kıyıları yazları çok rutubetli ve ağır, kışları ise ılık geçer. Karadeniz kıyıları kuzeydeki dağların etkisi altındadır. Yağış yüzünden bitki örtüsü zenginleşmiş, orman alanları çoğalmıştır. Kuzeyde kuzey Anadolu dağları ve güneyde Toros zinciri İç Anadolu'yu sararlar. Dağların arasındaki bu yüksek platonun yükseltisi 800 ile 1500 metre arasında değişir. Çok sıcak ve kuru yazlarla, kışın keskin soğuklar arasındaki ani ısı farkları karakteristiktir. Arazi yapısı genelde düzdür. Engebeler genelde sıradağlar şeklinde değil, yer yer münferit yükseltiler halindedir. Kara ikliminin asıl karakteristik etkisi, çok engebeli doğal yapısıyla Doğu Anadolu Bölgesi'nde kendini belli eder. Kışları çok soğuk, karlı bir kara iklimi egemen olmaktadır. Yazları ise sıcak ve kısa sürelidir. Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde karasal Akdeniz iklimi geçerlidir. Yazları çok sıcak ve kurak, kışı yağışlıdır.

     Anadolu'nun çeşitli bölgelerindeki arazi yapısı ve iklim farklılığı, mimarlık ortamının biçimlenişinde de görülür. Yüzyıllar boyu dış koşulların insan yaşamıyla ters düşen etkilerinden korunmak, ama yaşamı kolaylaştıran, güzelleştiren etkilerinden yararlanmak, Anadolu evinde ilke olarak benimsenmiştir. Dış koşulların olumsuz etkileri kuzeyde soğuk hava, rüzgar ve yağışla hissedilirken, güneyde rüzgarsız ve sıcak hava ortamı daha belirgindir. İklimin olumsuz etkileri bulunsa bile, arazi engebelerinin ve bitki örtüsünün oluşturduğu peyzajın çekiciliği, evlerin yönlenmesini etkiler. Sofa , baş oda, köşk gibi yaşamla ilgili en önemli mekanlar peyzaja yönlendirilmiş olduğundan, iklimin etkisi ikinci planda kalmıştır. Buna karşılık, peyzaj açısından değişik yönlerde büyük farklılıklar bulunmuyorsa, bu durumda evin önemli mekanlarının yönlendirilmesinde iklim verileri ana etkendir. İklimin mekanın örgütlenmesine etkileri de bölgelere göre değişmektedir.

     Evler açık sofalıdır. Oran olarak yaklaşık kapalı mekanların alanı kadar açık mekan oluşturulmuştur. Zemin katın bahçeye dönük yönü açık bırakılmış, iç-dış mekan bütünleşmesi sağlanmıştır.

     Güneye göre kış aylarının daha soğuk oluşu, sofanın kapalı konuma gelmesini sağlamıştır. Karnıyarık iç sofa, orta sofa tipleri yaygındır. Ancak bu tek geçerli kural değildir. İklimi daha yumuşak olan Doğu Karadeniz 'de, evlerin içinde açık sofalılara rastlanabilmektedir.

     Yarı kurak karasal iklimin etkisi altındaki İç Anadolu Bölgesi evleri genellikle iç sofalıdır. Kışları soğuk ve yağışlı, yazları serin olan Doğu Anadolu Bölgesi'nde, sofa oldukça küçülmüş ve Divanhane adını almıştır. Mekanlar küçük pencerelidir ve yönlemede güneşli yönlerin tercih edildiği evler çoğunluktadır.

     Kışları yağışlı ve soğuk, yazları ise kurak ve çok sıcak evlerdeki mekan düzenini, büyükçe bir avlu etrafında yer alan eyvanlı mekanlar oluşturur. Düz arazide odalar için genellikle uygun yön doğu ve güneydir. Ancak Kuzey Anadolu yerleşmelerinde batı yönüde uygun sayılabilir. Sofa için uygun batı , doğu ve güneydir. Eğimli arazilerde manzaraya yönelme, genellikle arazinin alçalarak yayılmasının sağlandığı geniş görüş alanı yönündedir. Yön elverişsiz olsa bile, odaların ya da sofanın manzaraya dönük olması, Anadolu evinin değişmez ilkesidir. Elverişsiz yönün etkileri, uygun ayrıntı çözümleriyle giderilir.