0-1 Yaş Arası Gelişim Özellikleri:

1) Fiziksel Gelişim ve Hareket Gelişimi:
0-1 Ay:

- Yeni doğan çevreye bedensel olarak dış dünyaya uyum sağlamaya çalışır.
- Zamanının büyük bir kısmını (16-20 saat) uykuda geçirir.
- Baş geniş, yüz yuvarlak, burun basıktır.
- Göbek henüz düşmemiş, vücut ısısı düzensizdir.
- Yeni doğanın ortalama boyu 50 cm.'dir.
- Normal ağırlıkla doğan bebeğin kilosu ortalama 2.5-4 kg. arasında değişir.
- Kemikler kıkırdak halindedir. Zamanla kıkırdak dokusu kemikleşmeye başlar.
- Yeni doğan bebeğin davranışları çok sınırlıdır.
- Başını kaldıramaz. Yatarken dönemez ve oturamaz.

1-3 Ay:

- Kendine haz veya acı veren uyaranlara genellikle bütün bedeni ile tepki gösterir.(Doyurulunca uyuma gibi)
- Ağız yoluyla doyum sağlar. Parmak ya da yalancı emzik emerek rahatlayıp uykuya geçebilir.
- Sırt üstü yatar durumdayken, bebek başını yana çevirir; yüzün dönük olduğu yandaki kol ve bacak uzatılmıştır veya her iki kol da bükülüdür; dizler ayrıktır. Ayak tabanları birbirine dönük durur.
- Kol ve bacaklarda ani hareketler ve duruş değişiklikleri görülür. Kollar bacaklardan daha etkindir.
- 0-1 ay arasında görülen reflekslerin çoğu devam etmektedir.(Yanağa veya ağız kenarına dokunulduğunda, başını aynı yana çevirip meme araması gibi.)

3-6 Ay:

- Sırtüstü konumda, başı ortada tutarak yatmayı seçer.
- Kollar ve bacaklar daha kolay bükülür; hareketler daha düzenli ve istemlidir.
- Bacaklarını sırayla, birbiri ardından veya zaman zaman her ikisini birlikte uzatarak tüm gücüyle tekme atar.
- Yüzükoyun konumda, önkollardan destek alarak başını ve üst göğsünü iyice yukarı kaldırır, kalçalar düz ve yatay durur.
- Sert zeminde ayakta tutulduğunda, dizlerini gevşetip büker.
- Yüksek sesle gülebilir.
- Kucağa alındığında başını dik tutabilir.

6-9 Ay:

- Bu dönemde ilk süt dişleri çıkmaya başlar.
- Genel olarak reflekslerin çoğu yerlerini istemli hareketlere bırakmıştır.
- Bu aylarda bebeğin uykuda geçirdiği süre azalmaya başlar.
- Sırtüstü konumda yatarken başını yastıktan kaldırabilir.
- Beşikte ya da bebek arabasında destekle oturabilir ve çevresine bakınmak içini başını sağa sola çevirebilir.
- Kollarını, canlı ve anlamlı biçimde hareket ettirebilir.
- Ellerinden sıkıca tutulduğunda yatar pozisyondan oturur pozisyona geçebilir.
- Ayakta tutulduğunda; dizlerini büker, yere gevşekçe basar.

9-12 Ay:

- Bu aylar arasında bebek çok fazla hareketlidir.
- Emekleme ve çevresindeki eşyalara tutunarak kalkma çabası içine girer.
- Yerde tek başına, desteksiz 10-15 dakika boyunca oturabilir.
- Kendini yukarı çekip bir desteğe tutunarak bir süre ayakta durabilir ama yeniden yere oturamaz. Geriye düşüp yere çarpar.
- Ayakta tutulursa, önce bir ayağını sonra diğerini oynatarak amaçlı bir biçimde adım atar.
- Parmaklarını kullanarak minik nesneleri eline alabilir.

2) Zihinsel ve Bilişsel Gelişim:
0-1 Ay:

- Bu dönemde bebeğin zihinsel gelişimi hareket ve algılardan oluşan zeka biçimidir.
- Doğumla birlikte yeni doğanda refleks etkinlikler görülür. Bunlar istemli hareketler değildir.

1-3 Ay:

- Refleksler devam eder. Ağız bir nesneye dokununca emme refleksi gelişir. Yiyecekle ilgili emme gerçekleşmediği sürece bebeğin, dudağına değen her objeyle ilişki kurduğu ve örneğin, battaniye gibi doyum sağlamayan objeleri hızla öğrenerek ayırt ettiği görülür. Annesinin göğsünü görürse ona yönelir. 2. ayın sonunda görülen bu özellik, tanıyıcı özelliktir.
- 1. ayın sonuna doğru bebek elini ağzına götürür ve baş parmağını emer. Ağız tepkileri el tepkileriyle kaynaşmıştır. Bu bir kez tesadüfen oluşunca çocuk bunu yeniden yapmaya başlar. Başka bir deyişle, bebeğin raslantı sonucu başardığı bir davranışı 1.-4. aylar arasında sürekli olarak tekrarladığı görülür. Bu yinelenen hareketlere "Döner Tepki" adı verilir. Böylelikle alışkanlık, önceden var olan hareket biçimlerine yeni eleman aşılamakla oluşur. Bu özellikler 4. aya kadar devam eder.
- Bebek bu dönemin sonlarına doğru insan sesinin duygusal türüne göre farklı tepkide bulunur; örneğin kızgın sese ağlama, ilgili ve sıcak sese gülümseme ile tepkide bulunur.
- Bu dönemde bebek, kendisini annesini bedeninin bir uzantısı olarak algılar.

3-6 Ay:

- 1. aydan 4. aya kadar süren devrede bebeğin bir raslantı sonucu yakaladığı ve başardığı bir davranışı durmadan tekrarlaması demek olan "ilk devresel tepkiler" görülür. Bu tepkiler tekrarlana tekrarlana alışkanlık haline gelir.

6-9 Ay:

- Bu dönemin başlarında bebek artık kendisini annesinin bedeninden ayrı bir varlık olarak görmeye başlar.
- Bebek bu evrede dış dünyadan çok kendi bedenini merak edip kendi bedeni ile ilgilenir.
- Aynadaki yansımasına güler, onunla konuşur.
- Her şeyi ağzına götürerek tanımaya çalışır ve bundan haz duyar.
- İlk yılın ikinci yarısında bebekler, bilişsel gelişim açısından önemli bazı atılımlarda bulunur.
-Nesnelerin sürekliliğini anlamaya başlar (8. aydan itibaren) ve özel bağlılıklar geliştirir(7-9. aylar arası).
-Bu dönemde zihinsel gelişim evresi görülen nesnelerin alınmasıyla belirlenir. Tepkiler nesnelere yöneliktir. Ancak amaca yönelik değildir. Rastlantıya bağlı tekrardan ibarettir. Bu evrede görme ile alma düzenlenebilmekte, böylelikle bile bile yapılan eylemlerin doğması mümkün olabilmektedir.

9-12 Ay:

- İlk kez tümüyle zekalı davranışlar görülür.
- Nesne sürekliliği kavramı iyice gelişir. 6 aylıktan küçük bebekler için bir nesne görünmez olduğunda, artık varlığını bütünüyle yitirmektedir. Oysa 9 aylık bebek saklanmış olan nesneyi aktif olarak aramaya başlar. Böylece ilk kez amaçlı bir eyleme geçer; engeli kaldırmak için, bilinen bir davranış biçimi kullanır.
- Kendi adını bilir, hayır kelimesini anlar.
- Tanıdık oyun ve şarkıları ayırt etmeye başlar.
- Uygun yerlerde gülüp, beklenen hareketleri yapmaktadır. (İsmi söylendiğinde başını çevirmek, yıkanmak için ellerini kaldırmak gibi.)

3) Sosyal ve Duygusal Gelişim:
0-1 Ay:

- Bu ayda görülen ilk sosyal davranış, bebeklerin annelerine olan bağlılığıdır. Dokunmanın verdiği rahatlık ihtiyacı, yaşamın başlangıcında anneye olan bağlılığı güdüler.
- Bebeğin sosyal becerileri sınırlıdır.
- İhtiyacı olduğunda ağlayarak ilgi sağlar.
- Bir başka becerisi de dinlenmedir.Yetişkinler nasıl konuşurken bunu arada bir yapıyorlarsa bebekler de emme işlemi sırasında biraz emerler, sonra bırakıp dinlenirler. Sonra aynı işleme devam ederler. Bu işlem tıpkı iki insanın konuşmasına benzer.
- Yaşamın ilk yıllarında öfke, korku gibi heyecan belirtileriyle, beslenme dışındaki her şey oyundur.
- Bebek bu dönemde yetişkinlerle iletişimini ağlama sayesinde sağlar. Bir iletişim biçimi olan ağlamanın en önemli işlevi, bebeğin bir üzüntü ve sıkıntı içinde olduğunu yansıtmasına fırsat vermesidir. Yeni doğan bu şekilde mesajını yetişkine iletmiş olur.

1-3 Ay:

- Başlangıçta meme yoluyla tanıdığı anneyle, görme, koklama, işitme gibi diğer duyu organları ile aldığı uyaranlar bütünleşir ve anne-çocuk ilişkisi oluşur.
- İhtiyaçlarının uygun bir biçimde karşılanmasıyla çocuk, kendi benliğini değerli bir varlık olarak algılar. Çevresini de değer veren, bakan, güvenilir bir çevre olarak değerlendirir.
- Yüz ifadesi hala belirsiz, anlaşılmaz olmakla beraber giderek daha çok anlam taşımaya başlar. 5-6 haftalığa doğru, sosyal gülümsemenin ve tepki biçimindeki sesli ifadelerin geliştiği görülür.
- Yakınında konuşan kişinin yüzüne dikkatle bakabilmek için ona doğru döner.
- Kucağa alındığında ve kendisiyle konuşulduğunda ağlamayı keser.
- İlk 2 ay süresince bebek görüş alanındaki veya kendisini kucaklayan herkese karşı, ayrım yapmadan aynı tepkiyi verir.
- Bu evrede bebek, kendisiyle ilgilenen herkesle birlikte olmaktan, ayrım yapmadan belirgin bir biçimde zevk alır. Kucaktan indirildiğinde mızmızlanır.

3-6 Ay:

- 3. ayda belirgin bir şekilde gülümsemeye başlar. Bunlar uyku sırasında görülen resfleks gülümsemelerden farklıdır.Bebek insan sesi duyunca gülümser. Bu Vygotsky'ye göre ilk toplumsal tepkidir.
- Bu dönemde bebek beslenirken, durumdan hoşnut olduğunu belirten, anlamlı bir bakışla, gözlerini hiç kırpmadan annesinin yüzüne bakar.
- Tanıdık durumlara tepki vermeye başlar.(Gülümseme, cıvıldama, çoşkulu hareketler gibi tepkiler)
- Artık günlük yıkanma ve bakım etkinliklerinden belirgin bir şekilde zevk alır.
- Sevecen, dostça bir ilgiye, özellikle de oyunumsu gıdıklamalar ve coşkulu konuşmalar eşliğinde yaklaşıldığında, belirgin bir hoşnutluk sergiler.

6-9 Ay:

- Bu dönemde bebek korkularını ifade edebilmekte, yemek isteyerek bağımsızlığını göstermekte, yiyecekleri sevdikleri ve sevmedikleri diye ikiye ayırabilmektedir.
- Her şeyi ağzına götürür. Bu doğal bir eylemdir. Çocuk bu eylemi hem cisimler hakkında daha çok şey öğrenebilmek için hem de onları hissetmekten aldığı hazdan dolayı yapmaktadır.
- Bu dönemde bebek özel bağlılık geliştirir. (7-9 ay) Tek bir kişiye bağlanır. Bu kişi genelde annedir. O kişiden ayrı kaldığında buna tepki gösterir.
- Yabancılara hala cana yakın, dostça davranır; ama zaman zaman, özellikle de annesi yanında olmadığında çok yakınına gidilir, birdenbire yaklaşılırsa, hafif bir utangaçlık hatta endişe gösterebilir.
- Yaklaşık 8. aydan itibaren, yabancılara karşı açık bir çekingenlik sergiler.

9-12 Ay:

- 8-12 ayları arasında bebek yabancılardan korkmaya başlar. Yabancılarla tanıdık kişiler arasında belirgin biçimde ayrım yapar ve onların ilgili sevecen yaklaşımlarını kabullenmeden önce güven duygusuna gereksinim duyar, tanıdığı yetişkine tutunup yüzünü gizler.
- Hâlâ herşeyi ağzına götürür.
- Mizah duygusuna sahiptir insanları güldürmekten haz duyar.
- Yüzünü ve başını insanların yüzüne bastırarak sevgi gösterilerinde bulunur.
- Oyuncağı elinden alındığında sinirlenir.

4) Duyusal ve Algısal Gelişim:
0-1 Ay:

- Yeni doğan gö rme alanı içindeki parlak cisimleri fark eder. Ancak görsel algılaması zayıf olduğundan ancak kendine yaklaştırılan nesneleri kolayca görür.
- Doğuştan itibaren bebeğin gözbebekleri ışığa duyarlıdır, parlak ışık karşısında gözünü kapatabilir.
- Nesneleri net bir biçimde göremez.
- Özellikle insan yüzüne ilgi duyar.
- İşitme duyusu daha anne karnında gelişir. Yetişkinlere yakın bir keskinlikle duyabilir.
- Bazı eşyaların seslerini tanıyabilir.
- Bir haftalık bir yeni doğan annesini sesini diğer kadın seslerinden ayırabilir ve diğer seslere tercih eder. Fakat baba sesini diğer erkek seslerinden ayıramaz.
- Yeni doğan 4 basit tadı (tatlı, ekşi, acı, tuzlu) algılayabilir.
- 1-2 haftalıktan itibaren annesinin ten kokusunu diğer kokulardan ayırabilir.
- Annesinin tenini hissedebilir.

1-3 Ay:

- Gözbebekleri ışığa duyarlıdır.
- 2 aylık bir bebek bakışlarını odaklamayı öğrenir. Meme emerken bakışlarını annesinin yüzüne odaklar.
- İlk 2 ayda görsel dikkati objelerin nerede olduğuna ilişkindir.
- Objelerin dış kontürlerine dikkat eder. Küçük ayrıntıları göremez.
- Beklenmedik yüksek sesler karşısında şaşırıp ürker.
- Acıktığında ya da huzursuz olduğunda, rahat edemediğinde olanca gücüyle ağlar.

3-6 Ay:

- 3. ayda bebek artık objelerin nerede olduğuyla değil ne olduğuyla ilgilenir.
- Bebek artık objelerin dış kontürlerini değil kendisini gözden geçirir.
- Görsel açıdan oldukça dikkatlidir.
- Yüzü önünde kendi ellerinin hareketini izler.
- Oyuncağı tutar ancak el-göz eşgüdümünü henüz sağlayamaz.
- Beklenmedik yüksek ses ve gürültü hâlâ sıkıntı verir.
- Gözlerini ve başını sesin kaynağına doğru çevirebilir.

6-9 Ay:

- Tükenmek bilmeyen bir görsel merak vardır.
- Ancak nesne görüş alanından, görüş alanı dışına çıkarsa ya hiç aldırmaz ya da ellerini hafifçe vurup anlamsızca etrafına bakar.
- 6 aylık bir bebek tüm insan seslerine aynı düzeyde tepki verir.
- Hangi sesin hangi yüze ait olduğunu bulabilir.
- Anne sesinin değişik duygusal tonlamalarına seçici tepkiler verir.

9-12 Ay:

- Görsel merak artarak devam etmektedir.
- Oyuncağı yere düşürdüğünde ve daha önce düşmüş oyuncakları ararken doğru yöne bakar.
- Hergün duyduğu seslere ve özellikle insan seslerine büyük bir istekle ilgi gösterir.
- Kulak hizasının 1 metre üstünde ve altındaki uzaklıklardaki seslerin kaynağını hemen belirler.

5) Dil Gelişimi:
0-1 Ay:

- Yeni doğan ağlarken ve sızlanırken bile, konuşma için gerekli bazı alıştırmalar yapmış olur.
- Kısa ve derin soluk alışlar, daha uzayan soluk verişler konuşmanın temelini oluşturmaktadır.
- Çocuk ağlama sırasında seslerin çıkartılması için gerekli dudak, çene ve dil hareketlerini tekrarlama olanağı bulur, ses ve solunumunu düzenleme becerisini geliştirir.
- İlk 2 haftada ağlama düzensiz aralıklarla görülür ve çoğunlukla uyku gereksiniminden kaynaklanır.
- 2 haftalıkken başlayıp, 3-4. haftada kaybolan bir ağlama türünde yeni doğan, günde 3 veya daha fazla süren şiddetli ağlama nöbetleri yaşar. Fiziksel soruna bağlı bu olan ağlama, normal bebek ağlamasından farklıdır. Bebek sorununa ilişkin sinyal verir.

1-3 Ay:

- Acıktığında ya da huzursuz olduğunda, rahat edemediğinde olanca gücüyle ağlar.
- Sık sık gece uyanıp ağlar.
- Rahat ve mutlu olduğu durumlarda gırtlaktan gelen hafif sesler çıkarır.
- 5-6 haftalıktan sonra annenin konuşmasına ve onu kucaklamasına cıvıldayarak karşılık verir.

3-6 Ay:

- 2. ayın sonundan itibaren önceki dönemlere oranla daha az ağlamaya rastalanırken, bebekler kumru gibi ses çıkarmaya başlarlar. Bu sesler çevresel etkenlerden ve işitme algısından bağımsızdır. Bu seslere dilin temel taşları gözüyle bakılabilir. Cıvıldama, gerçek dile yakın olmayan, zihinsel gelişim niteliği taşımayan sözel anlatımdır.
- Kendisiyle konuşulduğunda ya da hoşnut olduğunda, bazen yalnızken de, büyük bir zevkle kendi kendine sesler çıkarır.
- 3-4. aydan sonra gece uyanıp ağlamalar azalır.

6-9 Ay:

- Bu dönemdeki bebekler hecelemeye başlayarak tek heceli ancak dilin ilkel ses yapıları olan anlamsız sözcükler çıkarmaya başlarlar. Bu sesler bütün dillerde, sağır çocuklarda bile aynıdır.
- Bebek bu heceleri hem kendini ifade etmek, hem de diğerlerinin davranışını değiştirmek amacıyla kullanır.
- Bebek kendi çıkardığı sesleri dinlemekten hoşlanır ve bu sırada gülümser.
- 7. ve 8. aylarda çocuğun aynı hece kalıplarını birbiri ardına sıraladığı ve tekrarladığı görülür. (ma ma ma, da da da gibi)
- Oyun oynarken gülücükler dağıtır, kıkır kıkır güler ve kendi kendine neşe çığlıkları atar.
- Kızdığında veya canı sıkıldığında bağırır.

9-12 Ay:

- 9. ayda hecelemeler bebeğin anadilinin özelliklerini taşımaya başlar.
- Bu dönemde bebek, dostça yaklaşımlarda veya kızıp canı sıkıldığında kişiler arası iletişim yolu olarak amaçlı bir biçimde, belirli bir anlam taşıyan sesler çıkartır.
- Düşük ve yüksek çeşitli frekanslarda ve genizden sesler çıkarabilir.
- 10. ayda belki anlamlı bir kelime kullanabilir, 12. ayda bunu kesinlikle başarır.
- 10. ayda birçok bebek "Hayır"ı anlar. Ayrıca basit bazı talimatlara uyabilir.
- Müzik oyunları oynayabilir ve "mö", "miyav", "hav" gibi hayvan seslerini taklit edebilir.

1-2 Yaş Arası Gelişim Özellikleri:

1) Fiziksel Gelişim ve Hareket Gelişimi:

- Bu yıl içinde çocuk büyük bir gelişim gösterir. Daha çok hareket eder hale gelir.
- İlk bağımsız adımlarını atabilir.
- Objelere ulaşıp onları kaldırabilir ve tek ya da iki elini de kullanarak onları inceleyebilir, itebilir ya da fırlatıp atabilir.
- Başparmak ve işaret parmağını bir kıskaç gibi kullanarak küçük objeleri tutabilir.
- İşaret parmağını bir şeyi dürtmek veya göstermek için kullanabilir.
- Sürekli artan hareketliliğiyle yakalama alanına giren her şeye uzanıp, keşfetmeye çalışır.
- Yürüme henüz yeterince gelişmediğinden ya elleri ve dizleri üstünde emekler ya da bir desteğe tutunarak yürür.
- Yatar konumdan oturur konuma geçebilir.
- Birkaç dakika tek başına, desteksiz ayakta durabilir.
- 18. aydan sonra güvenle adım atmaya başlayıp, durabilir.
- Yılın ikinci yarısından itibaren yürürken büyük oyuncaklar taşımaktan hoşlanır.
- Elinden tutularak merdivenlerden yukarı çıkıp aşağı inebilir.

2) Zihinsel ve Bilişsel Gelişim:

- Harekette görülen büyük gelişim bilişsel alanda da görülür. Anlama, kavrama, iletişim becerilerinde büyük ilerlemeler görülür.
- İlk kez tümüyle zekâlı davranışlar görülür.
- Söylediğinden fazlasını anlar.
- Eşyaların nerede olduğunu gösterebilir ya da bildiğini ima eder.
- Bedeninin bölümlerinin adlarını bilir.
- Basit soruları anlamaya başlar.
- Yeni araçlar keşfeder, kendi kendine yemek yeme denemelerine girişir.
- Çocuk bazı nesneleri ele alırken sahip olduğu davranışları, olduğu gibi tekrarlamaz, bu davranışları sıralar, değiştirir, deneyerek yeni yollar bulur.
- 18. ay itibariyle ilk düşünme belirtileri görülmeye başlar.
- Kaybolan nesneler artık çocuğun zihninde kalmaktadır. Yani artık çocuk, nesnenin sembolünü zihninde saklayabilmektedir.
- Ertelenmiş bir taklit bu evrede başarılabilmektedir.
- 18. aydan itibaren çocuk sadece deneme-yanılma yoluyla değil, ilişki bilinciyle, kendisini kontrol ederek hareket eder. İlişki bilinci, akla dayanan bir tahmini önceden kestirmeyi oluşturacak kadar gelişmiştir.
- Oyuncakları tanımak için artık ağzına götürmez

3) Sosyal ve Duygusal Gelişim:

- Ailenin diğer fertlerinin yaptıklarını taklit ederek davranış kalıplarını öğrenmekte ve günlük yaşamın farkına varmaya başlamaktadır.
- Otobüse, trene binme, aile arkadaş ziyaretleri gibi çeşitli deneyimleri yaşamaya ihtiyaç duyar.
- İlk 12 aylık dönem ve sonrasındaki eğitim biçimi, onunla kurulan duygusal iletişim, çocukta güven ya da güvensizlik duygularının oluşumuna neden olur. Bebekle annesi arasındaki ilişkiden doğan güven duygusu, insanın ileride kuracağı bireylerarası ilişkilerin temelini oluşturur.
- Hâlâ altını ıslatır; ama tuvalet ihtiyacını genel huzursuzluğuyla ve sesli anlatımlarla önceden haber vermeye başlar.
- Artık tek haz alma yolu nesneleri ağzına götürme değildir.
- Oyun sırasında ya da kızdığında, eskiye oranla daha seyrek olmakla birlikte, hâlâ oyuncakları yere atar.
- Basit, günlük etkinliklerden bazılarını kendince taklit eder. (Bebeğe yemek yedirme, kitap okuma gibi)
- Başta annesi olma üzere, tanıdık yetişkinlere duygusal açıdan hala epeyce bağımlıdır.
- Çocuk kimi zaman anneye vurarak , yasak olan şeyleri yaparak veya kurallara uymayı reddederek dikkat çekmeye çalışır.
- Diğer çocuklarla arasında daha az çatışma, daha çok işbirliği ve anlaşma görülmektedir.

4) Duyusal ve Algısal Gelişim:

- Gözden kaybolan oyuncakları ararken doğru yöne bakar.
- Dışarı çıkarıldığında, insanların, hayvanların, otomobillerin hareketlerini daha uzun süreli bir dikkatle izler.
- Resimlere ilgi göstermeye başlar.
- Kendi ismini bilir ve seslenildiğinde hemen döner.
- 18. aydan itibaren basit, kolay anlaşılır resimli kitaplardan hoşlanır, çoğu belirgin, göze çarpıcı renkteki çizimleri ayırt edip parmağıyla gösterir.
- Dışarıda, uzakta yer alan ilginç bulduğu nesneleri parmağıyla gösterir.
- Doğrudan doğruya kendisiyle konuşularak iletişim kurulmasına ilgi gösterir.
- Tanıdığı nesnelerin ismi söylendiğinde, doğru nesneyi yetişkine uzatır.
- Basit emirlere uyar, söz dinler.

5) Dil Gelişimi:

- Seslerin sayı ve çeşitlerinde gelişme görülür.
- Zaman zaman anlamsız, kendine özgü sesler çıkarır. Bu seslerle sizinle sohbet eder, bazı sözcüklerinizi anlar ve bir-iki tanesini kullanabilir.
- İlk anlamlı sözcüklerini bu dönem içinde söyler. Anlamlı sözcük tutarlı biçimde, belirli bir anlam içeren ve doğru yerde kullanılan sözcüklerdir.
- Bu dönemde tek sözcük bir cümle anlamını taşıyabilir. Çocuk isteğini ya da söyleyeceğini tek bir sözcük ile anlatır.
- Bu dönemde çocuk bazı nesneler için sembolik kelimeler kullanabilir. (araba için düüüüt, gezmek yerine atta gibi)
- Çocuk basit talimatları anlayıp yerine getirebilir.
- Konuştuklarına göre anladıkları daha fazladır.
- Bu dönemde çocuk ayda 1-2 sözcük öğrenir.
- Çocuk ayrım yapamayabilir. Örneğin babasına "baba" diye hitap etmeyi öğrendikten sonra bütün erkeklere "baba" diyebilir.
- 18. aydan itibaren sözcük kombinasyonları yapabilir. "Benim" gibi zamirleri ve "olmaz" gibi olumsuzlukları kullanabilmektedir.
- Konuşma ritmini ve konuşurken sırasını beklemeyi öğrenmiştir.
- Henüz tam gelişmemiş konuşma kasları sebebiyle bazı harf yanlışlıkları yapabilir.
- Çocuk 15 aylıkken sözcük dağarcığı genellikle 10 sözcük, 18 aylıkken 30 ve daha fazla sözcük ve 20 aylıkken 50 ve daha fazla sözcüktür.

2-3 Yaş Arası Gelişim Özellikleri:

1) Fiziksel Gelişim ve Hareket Gelişimi:

- Çocuk bu dönemde dışkılama ve işeme kasları üzerinde egemenlik kurar.
- Çocuk ayağının tümünü kullanarak sağlam adımlarla güvenlik içinde koşar, kolaylıkla durup yine koşmaya başlayabilir ve engellerden sakınır.
- Dengesini yitirmeden çömelebilir ve ellerini kullanmadan yeniden ayağa kalkabilir.
- Parmaklığa veya duvara tutunarak merdivenleri çıkabilir ve inebilir. Ancak adım atarken ayak değiştirerek değil, dengeyi sağlamak için her basamakta iki ayağını biraraya getirerek inip çıkabilir.
- Üç tekerlekli bisiklete oturur, ama pedalları kullanamaz. Bisikleti, ayaklarıyla yeri iterek ileri yürütür.
- Kalemi genellikle daha sık kullandığı eliyle, başparmağı ile iki parmağını kullanarak ucuna epeyce yakın bir yerden tutar.
- Kendiliğinden, hem dairesel hem de ileri geri karalamalar yapar ve küçüklü büyüklü noktalar çizer.

2) Zihinsel ve Bilişsel Gelişim:

- 9. aydan itibaren, nesnelerin sürekli olduğunu ve önünden kaldırılsa bile varolmaya devam ettiklerini anlayan çocuk, 2. yaşla birlikte bu nesneyi bir süreçle temsil etmeye, yani sembolize etmeye başlar. Bu da kavrama ve dil gelişiminin başlangıcını oluşturur.
- Çocuklar büyüdükçe, yaşlarına özgü belirli bir takım düşünce biçimleri sergilerler.Örneğin sandalyeye çarpınca saldalyeden özür dilemesi gibi. Buna animizm (cansız nesnelere yaşamsal ögeler yükleme eğilimi) adı verilir.
- İşlem öncesi evredeki bu çocuklar, dış dünyayı, kendi "ben-merkezli" bakış açılarından algılarlar, başka birinin açısından göremezler.

3) Sosyal ve Duygusal Gelişim:

- Yaşamanın 2. yılındaki hızlı gelişim, çocuğu birçok açıdan bağımsız hale getirir. Heyecanlarını göstermeye, kendisini özerk bir varlık olarak tanımaya başlar. Kendisini kanıtlamaya çalışır.
- 2 yaş çocuğu yetişkinlerle birlikte basit faaliyetlerde bulunabilir. Böylece edilgen bir eleman olmaktan kurtulup, aile faaliyetlerine katılan ve sosyal ilişkiler kuran etkin bir üyeye dönüşür.
- 2 yaş çocuğunun tüm beceri, yetenek ve eğilimlerini güçlü olma ve bağımsızlık duyguları büyük ölçüde etkiler.
- Bir takım davranış türlerinin belirli ortamlarda uygulanması gereğini öğrenmeye başlarlar.
- Çocuğun kakasını ve çişini tutabilmesi ve uygun bir yere yapması çocuğun yakın çevresinden büyük ilgi görür ve ödüllendirilir. Böylece çocuk toplumun, iyi, kötü, doğru, yanlış ve ayıp gibi yargılarıyla karşılaşır.
- Çocuğun dışkılama ve işeme üzerinde denetim sahibi olması, seçim yapabilme duygusunun gelişmesine yol açar. Özerklik duygusu gelişmezse başkaları tarafından denetlenme, kararsızlık, kuşku ve utanç duygularının temelleri atılır.
- Tuvalet eğitiminde çocuğun davranışı ailenin tavır ve tutumları sonucu gelişir veya gelişmez. Tuvalet eğitimi konusunda çocuğu zorlamamak gerekir. Bu çocukta korku, endişe ve utanç uyandırır.
- Aşırı duygulanma, yorgunluk ya da korku durumlarında anneye/babaya sıkıca sarılır.
- Engellendiğinde karşı çıkar ve söz dinlemez.
- Sahip olduğu şeyleri kararlılıkla korur.
- Oyuncaklarını ya da yetişkinin ilgisini paylaşma anlayışı henüz gelişmemiştir.
- İsteklerini erteleme veya duruma göre değiştirme anlayışı yeterince gelişmemiştir.
- 2 yaşına kadar yalnız oynanan oyun, bu yaştan sonra arkadaş ilişkilerinin başlamasıyla taklit, birbirini seyretme ve birbirinin oyuncağını alma şekline dönüşür. Oyunlar işbirliğine dayanmayan paralel oyunlardır.
- Çocuk bu dönemde benmerkezcidir. Herkesin kendisi gibi düşündüğünü ya da hissettiğini sanır. Empati geliştiremez.
- 2 buçuk yaş itibariyle çocukta olumsuz, kararsız ve isyankâr bir tutum oluşur. Bu evrenin ebeveynlerin tutumu nedeniyle sağlıklı bir şekilde atlatılamaması durumunda çocukta ileriki yıllarda saplantı, aşırı gerginlik ve inatçılık huyları yerleşir.

4) Duyusal ve Algısal Gelişim:

- Resimli kitaplardan çok hoşlanır; en çok beğendiği resimlerde ince ayrıntılara dikkat eder.
- Fotoğraf bir kez gösterildikten sonra, tanıdığı yetişkinleri fotoğrafta ayırt edebilir ancak genelde kendisini tanıyamaz.
- Ancak 2 buçuk yaşından itibaren fotoğraflarda kendisini tanıyabilir.
- Kendisiyle konuşulduğunda ilgiyle dinler.

5) Dil gelişimi:

- 2 yaş çocuğunun konuşması yabancılarca bile kolay anlaşılabilir ancak hala pek çok çocuksu öğe içerir.
- Sözcük dağarcığı hızla gelişmektedir
- İki sözcüklü cümleler kurabilir.
- Sık sık "Kim?" ve "Niçin?" sorularını sorar.
- En zor kavrayabildiği sözcükler kendi ile ilgili zamirlerin yerinde kullanılmasıdır.
- Yoğun duygulanıma yol açan durumlarda kekeleme oldukça yaygın ama geçicidir.
- Tuvalet gereksinmesini uygun zaman ve yerde dile getirip önceden haber verebilir.
- 2 buçuk yaşından itibaren kelime dağarcığı 200 ya da daha fazla sözcüğe ulaşır. Beni, bana, ben ve sen zamirlerini doğru olarak kullanabilir.

3-4 Yaş Arası Gelişim Özellikleri:

1) Fiziksel Gelişim ve Hareket Gelişimi:

- 3 yaşından itibaren oyun çağına giren çocuk, motor becerilerinin gelişmesiyle çevre üzerinde egemenlik kurmakta ve bunu giderek genişletmektedir.
- Merdivenlerden yukarı ayak değiştirerek çıkar ancak inerken her basamakta iki ayağını bitiştirir.
- Çocuk bahçesinde veya yuvadaki aletlere çeviklikle tırmanabilir.
- Pedalları kullanarak 3 tekerlekli bisiklete binebilir.
- Parmak ucunda durabilir ve yürüyebilir.
- Her iki elini işbirliği içinde ustaca kullanabilir.
- Makas kullanabilir.

2) Zihinsel ve Bilişsel Gelişim:

- Çocuk ayrıntıları dikkate almadan genel olarak algılar ve ilişkisiz obje ve kavramları bütünleştirir.
- Çocuk zihinsel kıyaslama yapamaz.
- Çocuk miktar, ağırlık ve sayı korunumunu anlayamaz.
- Çocuk, sınıflama ve gruplandırma yapamaz.
- Bildiği birkaç çocuk şiirini ezbere okuyabilir ve çocuk şarkıları söyleyebilir.
- Cinsiyetini ve cinsel rollerini öğrenir.
- Bazı durumları sembolize ederek, öyleymiş gibi, yaparmış gibi yapar. (uyurmuş gibi yapması, gazeteyi okur gibi yapması gibi)

3) Sosyal ve Duygusal Gelişim:

- 3 yaş çocuğu kazandığı güven ve özerklik duyguları oranında yavaş yavaş çevresini keşfetmekte ve çevre üzerinde bir denetim gücü kazanmaktadır.
- 3 yaş, cinsel-benlik duygusunun başladığı, cinsel rollerin belirlendiği bir dönemdir. Toplumun cinsiyete karşı tutumlarını dikkatle izlediği ve öğrenmeye çalıştığı görülür.
- 3-4 yaşlarındaki çocuklar grup halinde oynamaya, oynarken birbirleriyle konuşmaya ve grup içinde oynamak istediklerini seçmeye başlarlar.
- Çocuk giderek daha olumlu ve dengeli bir birey haline dönüşmeye başlar. Öfkelerini genelde eşyaya yöneltirler.
- Günlük hayatta yaşadıkların oyun içinde oyuncaklarına uygulayarak rahatlar.
- Olumlu bir tavır içine girer ve çevresindekilere sevgiyle ve güvenle yaklaşır.
- Oyuncak, şeker gibi nesneleri paylaşma anlayışı gelişmiştir.

4) Duyusal ve Algısal Gelişim:

- Konuşurken ses tonunu duruma göre değiştirir, yükseltip alçaltır.
- Adını, soyadını, cinsiyetini ve yaşını söyleyebilir.
- Öyküleri büyük bir istekle dinler; en çok sevdiklerini defalarca dinlemek için ısrar eder.

5) Dil Gelişimi:

- Cümleler daha gramatik hale gelir. Aralarında neden-sonuç ilişkisi bulunan düşünceler tek bir cümleyle ifade edilebilir.
- Konuşmalar benmerkezlidir. Yani çocuk oynarken ya da çalışırken dinlenip dinlenmediğini önemsemeden kendi kendine konuşur.
- Konuşurken başkalarının görüş açısını dikkate almazlar.
- 300 civarında kelime bilir ve yeni kelimelere karşı ilgi duyar.
- Kendi kendine çok uzun süren konuşmalar yapar.
- "Ve" bağlacını yerinde kullanır.
- Geçmiş, şimdiki zaman ve gelecek kavramlarını anladıkça zaman belirten sözcükler kullanmaya başlar.
- Belirli sözcüklerin renk adları olduğunu bilir ancak hangi sözcüğün hangi rengin adı olduğunu bilemeyebilir.

4-5 Yaş Arası Gelişim Özellikleri:

1) Fiziksel Gelişim ve Hareket Gelişimi:

- Motor becerileri epeyce gelişmiştir, beden hareketlerini istediği gibi, ustalıkla yönlendirebilir; keskin, ani dönüşleri gerçekleştirir; itip çekerek koşabilir.
- Ayak değiştirerek, kendi başına merdivenlerden çıkar ve iner. Hatta koşarak bile inip çıkabilir.
- Parmak ucunda durabilir, yürüyebilir, koşabilir.
- Üç tekerlekli bisiklete binmede ustalaşmıştır; U dönüşlerini kolaylıkla gerçekleştirir.
- Topa sopayla vurmak dahil, topu atma, yakalama, zıplatma, tekmeyle vurma gibi becerileri içeren top oyunlarında giderek ustalaşmaktadır.
- Öğretilirse bu yaşta basit müzik aletlerini çalmayı başarabilir.
- Kalemi yetişkin gibi tutar ve başarıyla kullanır.
- Resimlerinde çizdikleri tanınır hale gelmiştir.

2) Zihinsel ve Bilişsel Gelişim:

- 4 yaş çocuğu isteklerinin anında yerine getirilmemesini anlayışla karşılamayı öğrenmeye başlar.
- O artık kendi dışındaki dünyanın kuralları olduğunu ve başkalarının hak ve istekleri olduğunu öğrenir.
- Beklemeyi öğrenir.
- Buradaki temel ilke, çocuğun isteklerinin bazılarına ergeç kavuşacağına inanmasıdır.
- Bu dönem çocukları yaptıkları konusunda hayali hikayeler anlatmaktan hoşlanırlar. Bu çocuğun bilişsel gelişiminin gereğidir.
- 4 yaş çocuğu değişken bir görünüm sergiler. Genellikle yarım bırakılan birşeye karşı duyarsızdır.
- Sorgu çağı 4 yaşında oldukça yüksek düzeye ulaşır.
- 4 temel rengi uygun şekilde eşleştirip isimlerini söyleyebilir.
- Çocuk hala miktar, ağırlık ve sayı korunumunu anlayamaz.
- Ve hala sınıflama ve gruplandırma yapamaz.

3) Sosyal ve Duygusal Gelişim:

- Genelde çok daha bağımsız ve oldukça inatçıdır; kendi isteğiyle hareket eder.
- İsteklerine karşı gelindiğinde, yetişkinlerle uygunsuzca, az çok kaba bir üslupla konuşabilir ve oyun arkadaşlarıyla kavga edebilir.
- Konuşmaları ve etkinliklerinde mizah anlayışını sergiler.
- Dramatik oyunu ve çeşitli giysiler giyip kılıktan kılığa girmeyi çok sever.
- Evin dışında, eline geçirebildiği, işe yarar her türlü malzemeyle bir şeyler üretmeye, oluşturmaya çaışarak yaratıcılığını sergiler.
- Paylaşma ve oyun sırasında sıra bekleme anlayışı gelişmiştir.
- Küçük kardeşlerine ilgi gösterir, sevgiyle yaklaşır.
- Çocuk kendisiyle oynayacak bir ya da iki arkadaşını seçmeye başlar. Bu dönemde seçtiği arkadaşları her iki cinsten de olabilir.

4) Duyusal ve Algısal Gelişim:

- Yakın geçmişteki olayları, deneyimleri, olup bitenler arasında ilişki kurarak anlatır.
- 20'ye kadar veya daha fazla ezbere sayar; nesneleri ismini söylediği nesneye dokunup nesne-sözcük arasında birebir eşleme yaparak, dört veya beşe kadar sayabilir.
- Dört temel rengi uygun biçimde eşleştirir ve isimlerini söyleyebilir.
- Uzun öyküleri dinler ve gerçekte var olanla düş ürününü zaman zaman karıştırarak anlatır.

5) Dil Gelişimi:

- Konuşması dil bilgisine uyar ve tümüyle anlaşılabilir. Hemen hemen yetişkin gibi konuşur.
- Hiç durmaksızın "Neden?", "Ne zaman?", "Nasıl?" ve "Niçin?" sorularıyla sözcüklerin anlamlarını ve olayların nedenlerini ısrarla sorar.
- Bildiği birkaç çocuk şiirini ezbere okuyabilir ya da çocuk şarkılarını doğru olarak söyleyebilir.
- Adını, soyadını, ev adresini ve çoğunlukla yaşını söyleyebilir.
- Şakalardan, fıkralardan zevk alır, uygunsuz sözlerden, ifadelerden ve argodan hoşlanır.

5-6 Yaş Arası Gelişim Özellikleri:

1) Fiziksel Gelişim ve Hareket Gelişimi:

- Kas hakimiyeti tam anlamıyla gelişmiştir.
- İnce bir çizgi üstünde kolaylıkla yürüyebilir.
- Tırmanma, kaydıraktana kayma, sallanma, kazma ve daha pek çok hareket becerisinde etkinleşmiş, ustalaşmıştır.
- Hareketlerini müziğin ritmine uydurabilir.
- Bir nesneyi her iki eliyle sımsıkı tutar; kavrayışı epeyce güçlüdür.
- Kabul edilmiş kurallarca, uygun bir konuma yerleştirilmeyi, örneğin oyunda üstlenilen görev, rol veya puanlamayı gerektiren oyunlar da dahil, çeşitli top oyunlarını başarıyla oynayabilir.
- Yazıp çizerken, resim yaparken, kalemleri ve boya fırçalarını ustaca kullanır.

2) Zihinsel ve Bilişsel Gelişim:

- 5 yaş çocuğu her şey arasında her türlü ilişkiyi kurabilir.
- Bu dönemde çocuk parça ile bütünü aynı zamanda düşünemez.
- Bu yaş çocukları hala zihinsel kıyaslama yapamazlar.
- Çocuk sayı kavramını tam olarak algılayamaz. Beyninde sayı ile ilgili işlemler yapamaz. Sözel olarak ya da nesnelerle birebir eşleme şeklinde sayması da hiçbir mantığa dayanmayan ezbere saymalardır.
- Bu dönem çocuğu hâlâ eylemlerinde, bakış açılarında, düşüncelerinde benmerkezcidir.
- Bu dönemde çocuk hala nesnelerin görüntüsünün etkisi altında kalır. Henüz korunum için gerekli zihinsel kavrama süreci işleminden yoksundur. Yani miktar, ağırlık ve sayı korunumunu anlayamaz.
- Bu dönemde hâlâ sınıflama ve gruplandırma yapamamaktadır.
- 4 yaş çocuğu yarım bırakılan bir şeye karşı duyarsızken, 5 yaş çocuğu başladığını bitirmeyi sever.

3) Sosyal ve Duygusal Gelişim:

- Bu dönemde çocuk daha bilgili ve olgun bir birey görünümündedir.
- Çevresine karşı dostça bir yaklaşım içerisindedir.
- En belirgin özellikleri arasında yeterli ve dengeli oluşu gelmektedir.
- 5 Yaş çocuğu yaşadığı kültür çevresine uyum gösterir.
- 5 yaş çocuğu yüksek derecede toplumsallaşmış bir birey görünümündedir.
- Ne kendisiyle, ne de çevresiyle çelişki halindedir. Ailesine, okula ve topluma uyumu belirgin bir biçimde artmıştır.
- Kritik durumlarda soğukkanlı olmayı başarır.
- Dikkatlidir.
- Kendi kendini eleştirir. Fakat kendine güveni de vardır.
- Söylenenlere inanır, uyar, belleği güçlüdür.
- Zaman zaman karanlıktan, kaybolmaktan korkabilirler.
- Grup oyunlarını tercih eder. 2-3 arkadaşıyla birlikte oynar. Küçükleri korur. Ev dışında daha mutlu olur.
- Arkadaşlarını kendi seçer.
- Arkadaşlarıyla çoğunlukla işbirliği yapar.
- Oyunda kurallara uyulması ve dürüst olunması gerektiğini anlar.
- Sıkıntı içinde olan arkadaşlarının duygularını paylaşmaya, onları rahatlatmaya çalışır.

4) Duyusal ve Algısal Gelişim:

- Ezbere şiir okumaktan ya da çocuk şarkıları, çeşit çeşit tekerlemeler söylemekten çok hoşlanır.
- Kendisine öykü okunmasına veya anlatılmasına bayılır. Sonradan kendi başına ya da arkadaşlarıyla birlikte öyküyü tüm ayrıntılarıyla oyununda canlandırır.
- Kitaplara giderek daha fazla ilgi duymaya başlar.
- Somut isimleri, nesneyi kullanarak tanımlar.
- Hiç durmadan soyut sözcüklerin anlamlarını sorar ve bu sözcükleri yerli yersiz kullanır.
- Şaka-fıkra, bilmece ve tekerleme gibi söz oyunlarından zevk alır.
- Saat kavramı gelişmiştir; saatin günlük programla ilişkisini anlayabilir.

5) Dil Gelişimi:

- Kendi eylemlerini düzenlemedeki sözcük gücü, başkalarını yönetmedeki gücünü de ortaya çıkarır.
- 5 yaşındaki çocuk hep konuşmak ister. Yetişkinler gibi uzun cümleler kurmaya çalışır.
- Bilgisini arttırmak için sorular sorar.
- Dilbilgisi kurallarına uygun konuşur.
- Olayları ve masalları, konuların sırasını bozmadan anlatır.
- Herşeyin neden ve niçini ile ilgilenir.
- Söylemek istediğini dile getirmeden önce düşünür, sonra söyler.
- İsmini, soyismini, yaşını, ev adresini bilir.

6-7 Yaş Arası Gelişim Özellikleri:

1) Fiziksel Gelişim ve Hareket Gelişimi:

- Süt dişlerinin değişmeye başladığı bu yaşta, bulaşıcı hastalıklara karşı duyarlılık da artar.
- Kendi kendine giyinip soyunabildiği gibi, kendi kendine tuvaletini yapabilir ve kendi kendini temizlemeyi de başarabilir.
- Bu dönemde çocuk motor gelişimi açısından büyük aşamalar kaydetmiştir.
- Dengenin gelişmesi sonucu hızlı yürüyebilen, futbol oynayabilen, ok atabilen bir birey haline gelmiştir.
- Göz-el koordinasyonunun gelişmesi sonucu da iki elini bağımsız olarak kullanabilir.
- Bu dönemde çocuğun küçük kasları oldukça gelişmiş olduğundan, diğer yaşlara oranla el işlerinde daha beceriklidir. Kesip yapıştırır, boya yapar, resim yapar, tüm araç ve gereçleri iyi kullanır.
- Erkek çocuklar topla, kızlar iple oynamayı sever.
- Harfleri yazmaya çalışır, bazılarını ters yazar. Bazı çocuklar ad ve soyadlarına ek olarak birkaç kelime daha yazabilirler.

2) Zihinsel ve Bilişsel Gelişim:

- 6 yaşındaki çocuk tembel bir görünümdedir.
- 2,5 yaşında yaşamış olduğu karar verme güçlüklerine uğrar.
- Bir şeyin olumlu ve olumsuz iki yüzü arasında hızla gelip gider.
- Son derece meraklıdır. Bu merak annenin şikayetine konu olabilecek kadar yoğundur.
- Düşünce açısından realisttir. Sürekli olarak duyduklarının doğruluğunu sorgular.
- Çeşitli sözcükleri yazabilir. Kendi adını ve başka birkaç sözcük yazabilir.
- Dikkat süresi uzundur.
- Kendisiyle gerçek nitelikte eğitim uygulamaları yapılacak bir çağa gelmiştir.

3) Sosyal ve Duygusal Gelişim:

- 6 yaş çocuğu değişmekte olan bir çocuktur. Anneler çocuklarındaki bu ani değişiklikleri: "Bu çocuğa ne oldu, bilmiyorum, çok değişti." şeklindeki sözcükleriyle dile getirirler.
- 6 yaşındaki çocuk tembel ve kararsız bir görünümdedir. 2,5 yaşında yaşadığı karasızlık problemlerine geri dönmüş gibidir.
- Altı yaş çocuğu pek çok şeyden korkmaz ama hayali durumlardan 5 yaşındaykenden daha çok endişe duyar. (Cadı, hayalet gibi.)
- İşittiği öykülerden ve seyrettiği filmlerden kolay etkilenir. Kabus görerek uyanabilir.
- Önceki yıllarda arkadaş seçiminde cinsiyet ayrımı yapmayan çocuk, bu dönemde genelde arkadaş seçiminde kendi cinsiyetinde olanları seçmeye başlar. Bunun sebebi toplum tarafından kendine yüklenen cinsiyet rollerini daha iyi öğrenmek ve kendi cinsiyetine göre oyunlar oynamaktır.
- Bu dönemde çocuklar arasında gruplaşmalar görülür.
- Oyunlarda ve ilgi alanlarında kız ve erkek çocukları arasında, farklılık izlenir.
- Her iki cins de sürekli yeni şeyler denemek ister.Yeni oyunlar bulur ve uygularlar. Birçok hayali rollere girerler.
- Grup oyunlarından çok hoşlanırlar.
- Bazı sorumluluklar yüklenir, söylenenleri dikkatle dinler, dikkat süresi uzar.

4) Duyusal ve Algısal Gelişim:

- Çocuk 6 yaşına yaklaştıkça resimlerindeki oranlar daha gerçekçi olmaya başlar.
- Mekan içinde nesneleri yerleştirmesinde bir ilerleme göze çarpar.
- Ayrıntılar çoğalır.
- Bütün bunlar çocuğun görme algısının geliştiğinin bir işaretidir.
- Söylenenleri dikkatle dinler.
- Dinleme sırasındaki dikkat süresi uzamıştır.

5) Dil Gelişimi:

- Bu döneme kadar çocuk dil gelişimi açısından büyük aşamalar kaydetmiştir.
- Konuşurken kullandığı sözcükler ve cümle kurma tarzı bir yetişkinden farksızdır.
- Konuşurken ki çocuksu öğelere çok daha az rastlanır.
- Sözcük dağarcığı 6 yaşına kadar 10.000 sözcüğe kadar ulaşır.
- 6 yaş çocuğu ortalama olarak günde 5 yeni sözcük öğrenir.
- Yazı yazmaya ve okumaya karşı isteklidir.
- Her yere birşeyler yazmak ister.
- Bu dönemde resim yaparken resimlere kendi adını yazma ve hatta duvarlara yazı yazma eğilimi görülür.

KAYNAKÇA:

1) YAVUZER, Haluk. (2000). Bedensel, Zihinsel ve Sosyal Gelişimiyle Çocuğunuzun İlk 6 Yılı. İstanbul: Remzi Kitabevi, 12. Baskı
2) OKTAY, Ayla. (1999). Yaşamın Sihirli Yılları: Okul Öncesi Dönem. İstanbul: Epsilon Yayıncılık, 1. Baskı
3) SASAOĞLU, K. Filiz. (1998). Anne ve Çocuk Sağlığı. İstanbul: Esin Yayınevi, 2. Baskı
4) ÖZER, Dilara Sevimay- ÖZER, Kâmil. (1998). Çocuklarda Motor Gelişim.