Türkiye Arkeolojik Yerleşmeleri (TAY) Proje Koordinatörü Oğuz Tanındı, “Türkiye’deki arkeolojik tahribat yoğun, yaygın ve sürekli...Biz burada konuşurken bile en azından 10-15 höyük yok oluyor. Bunun için acil önlem alınmalı” dedi.

Türkiye Arkeolojik Yerleşmeleri (TAY) Projesi kapsamında, Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu bölgelerindeki arkeolojik yerleşim yerlerinin ele alındığı keşif gezisi sonucunda hazırlanan “Türkiye Arkeolojik Tahribat Raporu 2001” açıklandı.İlk Tunç Çağı sonuna kadarki döneme ait yerleşim yerlerinin ele alındığı çalışma sonucu hazırlanan raporda, iki bölgede toplam 588 arkeolojik yerleşme yerinin 515’inde tahribatın belgelendiği vurgulandı.

TAY RAPORU

Türkiye Gazeteciler Cemiyeti Lokali’nde düzenlenen basın toplantısında TAY Proje Koordinatörü Oğuz Tanındı tarafından açıklanan raporun, bu yıl Cumhurbaşkanlığı, Başbakanlık, ilgili Bakanlıklar, Jandarma Genel Komutanlığı, üniversiteler ile Avrupa Konseyi, Avrupa Komisyonu ve UNESCO’nun da aralarında bulunduğu toplam 570 kurum ve kuruluşa gönderildiği belirtildi.

Proje hakkında bilgi veren ve çeşitli üniversitelerden ve üniversite dışı insanların biraraya geldiği bağımsız bir ekip olarak 9 yıldır Türkiye’nin arkeolojik yerleşmelerinin envanterini çıkarttıklarını anlatan Oğuz Tanındı, çalışmalarını 1 yıl önce kurdukları “Tarih Arkeoloji Sanat ve Kültür Mirasını Koruma Vakfı” (TASK) çatısı altında sürdürdüklerini belirtti.

TAHRİBAT HARİTASI

Marmara ve Ege bölgelerinin 2000 yılında tarandığını hatırlatan Tanındı, gelecek yıl İç Anadolu, 2004’te ise Karadeniz ve Doğu Anadolu bölgelerinin taranacağını dile getirdi. Tanındı, bütün bölgelerle ilgili 4 yıllık ilk dönem çalışmasının tamamlanmasının ardından hazırlayacakları Türkiye’nin tamamını kapsayan Ana Rapor’da bütün istatistikler ile tahribat haritasının yer alacağını bildirdi.

İlk Tunç Çağı’na kadar olan döneme ait yerleşimlerin taranmasının projenin ilk ayağı olduğunu ifade eden Tanındı, bunun tamamlanmasının ardından sonraki dönemlere ait yerleşim ve eserlerin de başka ekiplerce araştırılacağını kaydetti.

Proje kapsamında şimdiye kadar 38 bin kilometre yol yaptıklarını belirten Tanındı, toplam 5 bin 600 adet dia, 7 bin 500 adet de dijital fotoğraf çektiklerini, kaydettikleri 50 saatlik filmle de Türkiye Arkeoloji Belgeseli hazırlamayı düşündüklerini söyledi.

TAHRİBATIN BOYUTU

Türkiye’deki tahribatı “çok korkunç” diye değerlendiren Tanındı, “Türkiye’deki arkeolojik tahribat yoğun, yaygın ve sürekli... Bölgesel ya da belirli yerleşmelere, sitlere yönelik değil. Biz burada konuşurken bile en azından 10-15 höyük bir greyderin, bir definecinin kepçesi, kazması altında yok oluyor. Bunun için acil önlem alınmalı” dedi.

TAHRİBAT NEDENLERİ

Daha sonra dia gösterisi eşliğinde Oğuz Tanındı tarafından özetlenen raporda, Akdeniz Bölgesi’ndeki 63 günlük çalışmada TAY ekibinin 14 bin 282 kilometre yol yaptığı ve 394 yerleşim yerinin tarandığı belirtiliyor. Rapora göre, bu yerlerden 341’indeki tahribat belgelendi. Bu tahribatların 168’i tarım, 64’ü yapılaşma, 44’ü tarım ve yapılaşma, 28’i define arama ve tarım, 22’si definecilik ve kaçak kazı, 5’i yol, 5’i doğal sebepler, 2’si maden ve ocak, 3’ü de diğer nedenler yüzünden kaynaklandı.

Güneydoğu Anadolu’da 43 gün boyunca sürdürülen arazi çalışmalarında ise 7 bin 64 kilometre yol yapan ekip, 194 yerleşimi araştırdı, bunların 174’ünde tahribat saptandı. 64 yerleşmenin de barajların altında kaldığı vurgulanan raporda, tahribatların 53’ünün yapılaşma, 46’sının tarım, 28’inin tarım ve yapılaşma, 15’inin doğal nedenler ve yapılaşma, 13’ünün define ve tarım, 9’unun definecilik ve kaçak kazı, 5’inin doğal, 5’inin de maden ve ocak işletilmesi nedenlerinden kaynaklandığı kaydediliyor.

NTVMSNBC